Akademia Sztuk Pięknych

w Warszawie

Natural Born Collective – projekt upcyklingowy z udziałem młodych adeptów projektowania mebli

Opublikowano 15 grudnia 2020

Młodym adeptom projektowania mebli oraz obróbki drewna zostało rzucone wyzwanie: dokonać upcyklingu materiałów użytych do stworzenia ubiegłorocznej wystawy Natural Born i zaprojektować z nich piękne drewniane stoły. Cztery zróżnicowane projekty: Closer, Relations, CommonCUT stworzyły kolekcję Natural Born Collective. Stoły powstały z desek czerwonego dębu amerykańskiego, które rok wcześniej tworzyły las na wystawie Natural Born, ukazując piękno tego wysoce zrównoważonego, naturalnego surowca.

Meble powstały pod kierunkiem autora projektu Natural Born, Tomka Rygalika, wykładowcy Wydziału Wzornictwa z warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz Adama Majewskiego z Katedry Meblarstwa Wydziału Leśnego i Technologii Drewna poznańskiego Uniwersytetu Przyrodniczego, a projekt zainicjowało Stowarzyszenie Handlowe Amerykańskiego Przemysłu Drewna Liściastego (AHEC).

Wszystkie zaprojektowane stoły, o wiele mówiących nazwach – Closer, Relations, CommonCUT nie tylko stanowią niepowtarzalne produkty, jednocześnie mają swój wymiar eksperymentalny. Jeden zajmuje się tym, w jaki sposób można interpretować sposób pozyskania surowca do produkcji elementów stołów, inne odnoszą się do interakcji, które zachodzą pomiędzy użytkownikami takich obiektów. Niektórzy uczestnicy zbadali to zagadnienie aby nadać stołom kształty, dzięki którym użytkownikom łatwiej jest odnaleźć się w kontekście spotkań o formalnym, bądź nieformalnym charakterze. Kluczowe w procesie twórczym było wykorzystanie wysoce odnawialnego surowca drewnianego, jakim jest amerykański czerwony dąb.

„Krzesło Natural Born stało się dla nas ogromną inspiracją, dlatego spontanicznie wraz z jego autorem oraz AHEC postanowiliśmy podjąć współpracę nad nowym projektem. Wspólnie uznaliśmy, że najlepszym rozwiązaniem będzie zaangażować do tego młodych, zdolnych ludzi, którzy aspirują do uzyskania statusu projektantów form użytkowych, w tym także mebli”powiedział dr inż. Adam Majewski, adiunkt Katedry Meblarstwa na Wydziale Leśnym i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, jeden z liderów projektu.  „Ponadto upcykling to rodzaj sprzeciwu wobec marnowania materiałów, który wyraża się w przywracaniu im funkcjonalności, a czasem w nadaniu nowego kontekstu lub formy. Dlatego postanowiliśmy wykorzystać materiał z wystawy” – dodał Adam Majewski.

Studenci skorzystali z możliwości oferowanych przez upcykling jako formy wtórnego przetwarzania materiałów uznanych za zbędne, aby stworzyć produkty o wartości większej niż uprzednio wykorzystane surowce. Propagują w ten sposób współczesny, odpowiedzialny sposób myślenia o projektowaniu, produkcji oraz konsumpcji.

„Punktem wyjścia do powstania naszego stołu była myśl, że chcemy stworzyć projekt prawdziwie zrównoważony. Uznaliśmy, że drewno jako materiał odnawialny jest też magazynem CO2, bo drzewa w cyklu swojego życia pobierają go z atmosfery i magazynują w swojej tkance”powiedziała Joanna Kośko, studentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, współautorka projektu CUT.

 „Stworzone projekty stołów wprost nawiązują do manifestu Natural Born sprzed roku” – powiedział Tomek Rygalik, projektant i wykładowca Wydziału Wzornictwa warszawskiej ASP oraz jeden z liderów projektu „(…) są przykładem świadomego zerwania ze skomplikowaną formą, pokazując, że projektant może i powinien mieć wpływ na ograniczenie wykorzystywanych zasobów” dodał.

W Polsce i Europie dąb europejski nadal jest najbardziej popularnym gatunkiem drewna. Biorąc pod uwagę aktualne ogromne zainteresowanie rynku białym dębem, w tym zarówno europejskim, jak i amerykańskim, dzięki szerszemu wykorzystaniu czerwonego dębu amerykańskiego pojawia się ogromna szansa na zmniejszenie presji podażowej. Miłość do dębu nie przeminie, a ostatnio realizowane przez AHEC projekty kreatywne mają na celu zaprezentowanie atrakcyjnej alternatywy, zachęcając projektantów do eksperymentowania. Czerwony dąb amerykański jest drewnem nie tylko pięknym, ale i w pełni odnawialnym. To także jeden z dominujących i szybko odrastających gatunków w amerykańskich lasach liściastych: przyrost netto czerwonego dębu amerykańskiego (z uwzględnieniem wyrębu) wynosi średnio nieco ponad 21 mln m3 rocznie, co oznacza, że co roku jego ilość wzrasta o wolumen równy pojemności pięciu stadionów Wembley.

Produkcja stołów i ślad węglowy

 Stoły zaprojektowane przez studentów Natural Born Collective zostały wykonane pod ich nadzorem przez studio projektowe Swallow’s Tail Furniture. Spotkania zorganizowane w zakładzie produkcji mebli były dla studentów doskonałą okazją do poznania, jak i pogłębienia technik i sposobu obróbki drewna, a także zrozumienia praktycznych aspektów produkcji drewnianej.

Łączny ślad węglowy czterech stołów wynosi 131 kg ekwiwalentu CO2, co jest równe przejechaniu odcinka 1100 km zwykłym samochodem osobowym, a także równe emisjom CO2 generowanym przez przeciętnego Europejczyka w okresie 5,5 dni lub całkowitej emisji 1,6 telefonu iPhone przez cały okres użytkowania.

Emisje na poziomie 581 kg ekwiwalentu CO2 związane z transportem z USA, przetwarzaniem drewna i produkcją stołów w Polsce zostały zniwelowane przez 430 kg ekwiwalentu CO2 zmagazynowanego w gotowych stołach oraz przez kolejne 20 kg ekwiwalentu CO2 związane ze spalaniem odpadów poprodukcyjnych.

Mimo niskich wpływów środowiskowych na innych etapach cyklu życia stołów, proces wytwórczy miał znaczący udział w całkowitym wpływie projektu na środowisko. Wynika on głównie z użycia w produkcji maszyny CNC zasilanej energią pochodzącą z polskiej sieci energetycznej, która w 85% uzależniona jest od przetwarzania paliw kopalnych, przede wszystkim węgla, który ma bardzo wysoki wskaźnik wpływu na środowisko. Zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych (np. ze słońca) w procesie produkcyjnym miałoby istotny wpływ na zmniejszenie wpływu środowiskowego całego projektu.

 Opisy stołów:

 Closer projektanci: Roksana Licznerska (ASP), Katarzyna Polaszewska (UPP), Łukasz Kłodziński (UPP)

Projekt odpowiadającym na naturalną potrzebę zbliżania się ludzi. Dzięki swojemu zwężającemu się kształtowi umożliwia „regulację” dystansu pomiędzy rozmówcami.
W jednym końcu szerokość stołu odpowiada granicom umownej strefy komfortu nieznajomych sobie ludzi,  w drugim natomiast zbliża osoby pozostające w bliskiej relacji.

Relations – projektanci: Marta Kotkowska (ASP), Eryka Tyma (UPP), Jarosław Bartoszek (ASP)

Nietypowy kształt blatu jest efektem zbadanego przez projektantów wpływu geometrii na relacje między ludźmi wspólnie korzystających ze stołu. Łuk, kąt rozwarty oraz ostre naroże umożliwiają, a nawet podpowiadają różne sytuacje – od minimum interakcji 3 spotykających się par, do 7 miejsc pozbawionych społecznej hierarchii. Stół zaprojektowano z myślą o kawiarniach, kantynach lub przestrzeniach coworkingowych. Surowy, minimalistyczny detal jest manifestem oryginalnej filozofii Natural Born.

Common – projektanci: Katarzyna Brągiel (ASP), Ania Jurysta (UPP), Michał Bułas (ASP), Patryk Grabowski (ASP)

Stół został zaprojektowany po to, aby zbliżać ludzi – ma to być mebel, który zapewnia osobom siedzącym przy stole bezpieczną przestrzeń do podejmowania interakcji z innymi. Szerokość stołu jest równa średniej wielkości dwóch talerzy umieszczonych przed uczestnikami spotkania.

CUT – projektanci: Barbara Bellon (ASP), Joanna Kośko (ASP), Arkadiusz Król (UPP)

Idea stojąca za stołem jest prosta – rezygnacja ze wszystkiego co zbędne, zarówno w jego formie i konstrukcji, jak i podczas procesu produkcyjnego. Celem było wydobycie stołu z drewna pochodzącego z pierwiastkowego przerobu surowca – z możliwie najmniejszą szkodą dla środowiska. Projektanci podążyli za materiałem kierując się jego ograniczeniami, a nie wizją. Takie podejście projektowe zaowocowało stołem odważnym zarówno wizualnie oraz konstrukcyjnie, jak i w przekazie, który niesie.