Akademia Sztuk Pięknych

w Warszawie

“Media Education as a Challenge” pod redakcją prof. Sławomira Ratajskiego

Opublikowano 15 stycznia 2021

Właśnie ukazała się anglojęzyczna wersja monografii „Edukacja medialna jako wyzwanie” –  „Media Education as a Challenge” pod redakcją naukową prof. Sławomira Ratajskiego, dziekana Wydziału Sztuki Mediów.

Ze wstępu:

[Publikacja obejmuje] rozważania autorów reprezentujących różne dziedziny nauki i sztuki, co stanowi swoiste novum w podejściu do tego zagadnienia. PK ds. UNESCO zaprosił do współpracy Wydział Sztuki Mediów ASP w Warszawie, wychodząc z założenia, że udział twórców posługujących się profesjonalnie językiem nowych mediów w sposób kreatywny i analityczny, a przede wszystkim wybitnie krytyczny, będzie nadawał istotną perspektywę, przyczyniając się do zrozumienia charakteru edukacji medialnej i jej praktycznego zastosowania. 

W III części tej publikacji, obok artykułów prezentujących metody dydaktyczne stosowane na Wydziale Sztuki Mediów i ich efekty artystyczne, znajdują się analizy i spostrzeżenia przybliżające złożoność problematyki informacji wizualnej i jej języka rozwijanego w działaniach z obszaru sztuki mediów. Postawa kreatywna i krytyczna wpisana w działalność artystyczną nie tylko pozwala lepiej panować nad narzędziami ekspresji twórczej, podporządkowując je zamierzonemu przekazowi, ale antycypuje ich rozwój, co ma szczególne znaczenie, kiedy zajmujemy się wyzwaniami, jakie chcemy przedstawić w naszych rozważaniach. 

Najważniejszymi z tych wyzwań są właściwy kształt i powszechna implementacja edukacji medialnej w systemie edukacji formalnej z istotnym udziałem edukacji nieformalnej, uwzględniającej wszystkie grupy wiekowe obywateli oraz kształcenie odpowiedniej kadry nauczycieli.

Rozwiązaniom edukacyjnym, które prezentujemy z różnych perspektyw, poświęcamy ostatnią -V część naszego zbioru. W części tej przedstawiamy także działania polskiego Ministerstwa Edukacji Narodowej i stan wdrożenia programów edukacji medialnej w ostatnich latach w Polsce oraz rolę bibliotek w tym procesie. Na uwagę zasługuje analiza wyzwań dotyczących edukacji medialnej w innym kraju naszej części Europy – Słowenii.

Całość opracowania poprzedzamy artykułem otwierającym w I części książki, analizującym kondycję cyfrową współczesnej cywilizacji z perspektywy antropologicznej. Analizie tej towarzyszy refleksja eksperta z UNESCO, dr. Riela Millera, nad tym jak antycypacja wyzwań przyszłości pozwala dostrzec obecne problemy, którym dzisiaj należy stawić czoła.

W II części prezentujemy szeroki wachlarz wyzwań i zagrożeń związanych z przemianami w szeroko rozumianym świecie mediów przedstawiony przez medioznawców i badaczy w dziedzinie edukacji medialnej z Polski, Francji i Kenii. Obok diagnozy sytuacji można tam znaleźć wnioski dotyczące pilnej potrzeby rozwinięcia tak zwanej świadomości algorytmicznej oraz propozycje i przykłady konkretnych działań przeciwstawiających się dezinformacji. 

„Uwikłaniu w media” oraz badaniom mediów i ich użytkowników w ujęciu neuronauki i cyberpsychologii poświęcony jest zestaw artykułów w IV części. Tam też można znaleźć propozycje zastosowania badań psychologicznych w procesie podnoszenia kompetencji nauczycieli. 

Konkluzje podsumowujące naszą debatę zamykają całość, ale nie pozostawiamy czytelnika bez propozycji praktycznej. W aneksie do tego wydania prezentujemy niedawno opracowany pod redakcją Alicji Pacewicz i Grzegorza Ptaszka „Model edukacji medialnej, informacyjnej i cyfrowej” (MEMIC). Powstał on dzięki współpracy ekspertów z PK ds. UNESCO, FINA (Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego), Fundacji Nowoczesna Polska, Fundacji Szkoła z Klasą/Centrum Edukacji Obywatelskiej, Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej/AGH w Krakowie, Stowarzyszenia Cyfrowy Dialog.
Naszym zdaniem jego szeroki zakres i otwarty na modyfikacje charakter z jednej strony, a z drugiej – konkretne propozycje do zastosowania w ramach systemu edukacyjnego powodują, że może on stanowić doskonałe narzędzie dla nauczycieli rozumiejących pilną potrzebę wdrożenia edukacji medialnej.

Monografia „Media Education as a Challenge” ukazuje inną, głębszą, a przez co nieco trudniejszą do recepcji warstwę wiedzy o mediach i ich wpływie na społeczeństwo i jednostki. (…) edukacja medialna jest wyzwaniem dla władz oświatowych i wszystkich ludzi, którzy mając świadomość wielkiej współczesnej roli mediów w poznawaniu świata, chcą ten świat lepiej rozumieć i pełniej w nim uczestniczyć – dr hab. inż. Janusz Morbitzer, prof AWSB

Teksty: Sławomir Ratajski, Wojciech Józef Bursza, Riel Miller, Grzegorz Ptaszek, Divina Frau-Meigs, Leo Munyao Matisya, Wiesław Godzic, Ryszard W. Kluszczyński, Prot Jarnuszkiewicz, Jakub Wróblewski, Piotr Francuz, Agnieszka Ogonowska, Dorota Żelechowska, Rafał Lew-Starowicz, Mateja Rek, Zuzanna Wiorogórska, Michał Fedorowicz.

redakcja naukowa: Sławomir Ratajski
wydawca ASP w Warszawie

współwydawca: Polski Komitet do spraw UNESCO

proj. graficzny Michał Jędrczak

oprawa twarda, str. 388

ISBN: 978-83-66098-72-5

wersja polska: „Edukacja medialna jako wyzwanie” ISBN: 978-83-66098-71-8


Autor zdjęcia głównego: S. Ratajski