„Zmiana trybu obecności” to zbiorowa wystawa młodego pokolenia osób artystycznych związanych z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie. Punktem wyjścia prezentowanych prac jest przerwa – moment zatrzymania, odpoczynku i zmiany perspektywy, który może stać się również przestrzenią dla pracy twórczej. W malarstwie i obiektach artyści przyglądają się jej różnym wymiarom: od zabawy i odpoczynku, przez zwrot ku naturze, po doświadczenie pożegnania i zwrócenie się ku własnemu wnętrzu.
Przerwa pozwala nie wiedzieć
„Żyjemy dziś w świecie, w którym bardzo brakuje przerw – tego, co pomiędzy, międzyczasów. Przyspieszenie likwiduje wszelkie międzyczasy” – pisze Byung-Chul Han w Pedagogice widzenia. Przerwa jest stanem zawieszenia między jednym punktem a drugim. Nie musi jednak oznaczać zmęczenia. Może być chwilą, w której uwaga przestaje podążać za tym, co pilne i mierzalne. W świecie podporządkowanym produktywności i nieustannej gotowości staje się sprzeciwem wobec obowiązku bycia aktywnym.
Tworzenie wymaga dystansu. Aby coś zobaczyć, trzeba czasem odsunąć się od potrzeby natychmiastowego nadania temu formy. Przerwa jest więc immanentną częścią procesu artystycznego – pozwala odetchnąć, oddalić się, zmienić perspektywę i pozostać przez chwilę pomiędzy tym, co już rozpoznane, a tym, co dopiero może się wydarzyć. Zamiast wytwarzać, zaczynamy zauważać. Zamiast szukać odpowiedzi, pozostajemy przy tym, czego jeszcze nie potrafimy nazwać.
Jednocześnie sam akt twórczy może stać się takim stanem – nie ucieczką od życia, lecz innym sposobem jego przeżywania. Praca artystyczna wycina z jego ciągłości osobny czas: skupiony na repetycji, obserwacji i pozostaniu przy jednej czynności dłużej, niż wymagałaby tego codzienność. To sposób życia, który nie tyle zatrzymuje rzeczywistość, ile pozwala doświadczać jej poza powszechną logiką użyteczności i pośpiechu. Przerwa otwiera możliwość zmiany, ale nie daje żadnej gwarancji, że będzie to zmiana pożądana. Pozwala nie wiedzieć – i właśnie dlatego może być zarówno karmiąca, jak i niepokojąca.
Tekst kuratorski: Joanna Bury
Krzyś Bykowski, Relic III, 2025, pigment, ubrania z drugiej ręki, tyczki z włókna szklanego i włókna węglowego, 100 × 300 × 80 cm
Otwórz okno dialogowe, slajd numer: 1
Maria Pietras, Nowy, 2024, gwasz, akryl, nić na płótnie lnianym, 30 × 180 cm. Fot. Ewelina Węgiel
Otwórz okno dialogowe, slajd numer: 2
Karol Gniazdowski, Doomscrolling machine, 2024, technika własna, sklejka, 33,5 × 31 × 31 cm. Fot. Julia Gniazdowska
Otwórz okno dialogowe, slajd numer: 13
Stasiek Niziołek, Zazdrość o nieskomplikowane formy przynależności, 2024, technika Keima, szkło wodne i pigment na płycie pokrytej zaprawą wapienną, 90 × 60 cm
Otwórz okno dialogowe, slajd numer: 14
Maria Pietras, Pali się w kuchni, 2024, gwasz, klej, szkło, tytoń, papier, drewniana rama, 25 × 30 cm. Fotografia dzięki uprzejmości galerii Łęctwo
Otwórz okno dialogowe, slajd numer: 15
