Zespołowość jest koniecznością naszych czasów

• CZASOPRZESTRZENNE DZIAŁANIE FORMĄ
• INFORMACYJNE DZIAŁANIE KSZTAŁTEM
• TEORETYCZNE INICJOWANIE FORM
• STRUKTURALNA ZMIENNOŚĆ FORM
• KSZTAŁTOWANIE PEJZAŻU
• OPTYMALIZACJA STRUKTUR MIESZKALNYCH

Tezy pozwalają spojrzeć na projekty nie tylko przez pryzmat ich funkcji czy przeznaczenia, ale przede wszystkim sposobu rozumienia i kształtowania formy. W modernistycznym myśleniu forma nie była pojmowana jako powierzchowny, zewnętrzny „kształt” rzeczy, lecz jako sposób organizowania relacji między funkcją, przestrzenią, materiałem a użytkownikiem, a tym samym jako układ elementów kształtujący sposób istnienia i doświadczania rzeczy.

Narracja ekspozycji odzwierciedlać ma metodę pracy Zakładów, będącą zarazem myślą przewodnią ich działania: integrację sztuk. W myśl tej idei nowoczesna przestrzeń życia powstaje nie jako prosta suma osobnych elementów, lecz jest wspólnym dziełem architektów, artystów i inżynierów. Wystawa przywołuje sylwetki liderów Zakładów jak Jerzy Sołtan, Zbigniew Ihnatowicz, Lech Tomaszewski czy Oskar Hansen, ale idzie o krok dalej. Zgodnie z ideą zespołowości przypomina o dziesiątkach współtworzących dorobek Zakładów autorek i autorów, do dziś pozostających poza głównym nurtem zainteresowania historii sztuki, mimo ich ogromnego wkładu w kształt polskiego projektowania. 

Wydarzenie wpisuje się w ramy dwóch istotnych dla Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie jubileuszy: 100-lecia Spółdzielni Artystów ŁAD oraz 50-lecia Wydziału Wzornictwa, ukazując Zakłady jako kluczowe ogniwo łączące te dwie epoki – pomost między przedwojennym etosem projektanta-rzemieślnika a powojennym, systemowym podejściem do projektowania przemysłowego i nowoczesnej dydaktyki wydziałowej. Wybrane prace Spółdzielni Artystów ŁAD, prezentowane na wystawie, zostaną umieszczone w kontekście idei modernizmu i początków działalności Zakładów. 

W ramach obchodów obu rocznic odbędą się wydarzenia towarzyszące: oprowadzania, warsztaty, spacery i moderowna dyskusja o historii ZAB.

Zgromadzone na ekspozycji obiekty prowokują pytanie o ochronę architektonicznego dziedzictwa Warszawy. Przywołując realizacje takie jak kompleks sportowy Warszawianka czy wnętrza Dworca Warszawa Śródmieście, chcemy zwrócić uwagę na projekty ZAB, które niegdyś definiowały tożsamość stolicy, a dziś pozostają zapomniane lub uległy głębokiej, a często całkowitej degradacji. 

Wystawie towarzyszy program wydarzeń przygotowany we współpracy m. in. z CENTRALA – Małgorzata Kucewicz & Simone De Iacobis, Stowarzyszenie Masław / Tu było, Tu stało, Wydział Wzornictwa ASP w Warszawie, UNITRA.

• 29 października 2026, godz. 17:30 | Otwarcie instalacji Marcina Chomickiego „Zakłady Artystyczno-Badawcze. Archiwum Transformacji”
• 29 października 2026, godz. 18:00 | „Badanie miasta. Rola archiwów w kształtowaniu pamięci” – debata | osoby uczestniczące: Jacqueline Horodyńska (Muzeum ASP w Warszawie), Patrycja Jastrzębska (Społeczne Archiwum Warszawy | Tu było, tu stało), Marcin Chomicki (Archiwum Transformacji) | prowadzenie: Anna Cymer
• 11 listopada 2026, godz. 13:00 – 18:00 | Festiwal Niepodległa | Dzięcięce Zakłady Artystyczno-Badawcze | warsztaty dla dzieci i młodzieży | prowadzenie: Barbara Orłowska, Jacqueline Horodyńska
• 21 listopada 2026, godz. 14:00 | Spotkanie z osobami związanymi z Zakładami Artystyczno-Badawczymi: Teresa Kelm, Wojciech Małolepszy, Wojciech Wybieralski | rozmowa | prowadzenie: Jacqueline Horodyńska (Muzeum ASP w Warszawie), Agnieszka Sural (Wydział Wzornictwa ASP w Warszawie)
• 28 listopada 2026, godz. 14:00 | Spacer po terenie Zespołu Sportowego Warszawianka | prowadzenie: CENTRALA Architekci
• 6 grudnia 2026, godz. 12:00 | Dziecięce Warsztaty Artystyczno-Badawcze | warsztaty mikołajkowe dla dzieci (6-12 lat)  | prowadzenie: Jacqueline Horodyńska, Barbara Orłowska

Tadeusz Babicz, Tamas Banovich, Edward Bartman, Jolanta Bieguszewska, Jerzy Brejowski, Emil Cieślar, Sławomir Czajkowski, Zofia Czasznicka, Mieczysław Czernicki, Viola Damięcka, Jacek Damięcki, Piotr Damięcki, Kazimierz Danielewicz, Elżbieta Dembińska-Cieślar, Jerzy Dowgiałło, Mirosław Duchowski, Teresa Duczkowska, Przemysław Dudek, Franciszek Duszeńko, Wojciech Fangor, Mirra Filipowicz, Jan Fleischmann, Alfred Funkiewicz, Wiktor Gessler, Michał Glinka, J. Gliński, Mieczysław Goszczyński, Elżbieta Góral, Henryk Górka, Stanisław Górski, Stanisław Grabowski, Zygmunt Grochowski, Michał Gutt, Romuald Gutt, Zdzisław Hałasa, Oskar Hansen, Zofia Hansen, Sven Hatløy, Adam Haupt, Jan Hempel, Marek Holzman, Julian Hulnicki, Zbigniew Ihnatowicz, Andrzej Iwanowski, Łukasz Jagoda, Zenon Januszewski, inż. Jaroszewicz, Adam Kaczkowski, Zofia Kann-Pociłowska, Wacław Kapusto, Zbigniew Kapuścik, Stanisław Kargol, Eugeniusz Karwatka, Teresa Kelm, Czesław Knothe, Tadeusz Kobylański, Aleksander Kobzdej, Lech Koliński, Marek Konieczny, Elżbieta Kosacz-Gesslerowa, Jerzy Kosiński, Grzegorz Kowalski, Teresa Kruszewska, Antoni Kubicki, Stanisław Kucharski, Szymon Kuczera, Tytus Kujawa, Edmund Kupiecki, Rafał Kwinto, Andrzej Latos, Zbigniew Lubecki, Lin Luo, Tadeusz Łodziana, Jerzy Łoziński, Piotr Łożykowski, Stanisław Łukaszewicz, Grzegorz Marczak, Jan Krzysztof Meisner, Mieczysław Mołdawa, Józef Mroszczak, Andrzej Nagin, Cezary Nawrot, Grzegorz Niwiński, Wiesław Nowak, Michał Oborzyński, Danuta Oppenheim, Zbigniew Orliński, Julian Pałka, Zbigniew Pałka, Józef Patkowski, Andrzej Pinno, Piotr Piwowarczyk, Krystyna Policzkowska, Jerzy Porębski, Agnieszka Putowska, Jan Romek, Olgierd Rutkowski, Henryk Rzeńca, Alina Scholtz, Jacek Sempoliński, Michał Seredyński, Zbyszko Siemaszko, Stanisław Siemek, Jacek Sienicki, Ryszard Skarżyński, Stanisław Skrowaczewski, Stanisław Słonina, Bogusław Smyrski, Władysław Sochowski, Jerzy Sołtan, Jerzy Srokowski, Michał Stefanowski, Witold Straszewicz, Franciszek Strynkiewicz, Alina Szapocznikow, Adolf Szczepiński, Karolina Szelc, Olgierd Szlekys, Krzysztof Szlifirski, Eugeniusz Szparkowski, Roman Terlikowski, Lech Tomaszewski, Bohdan Ufnalewski, Jerzy Wasilewski, Józef Wiktor, Bogusław Winiarski, Henryk Wiśniewski, Włodzimierz Witkowski, Włodzimierz Wittek, Krzysztof Wodiczko, Bogusław Woźniak, Andrzej Jan Wróblewski, Wojciech Wybieralski, R. Wycłan, Krystyna Zakrzewska, Wacław Zalewski, Stanisław Zamecznik, Tadeusz Zieliński